نکتههای کاربردی این آموزش
واحد تزریق و ماردون
چرخش ماردون برای جابهجایی، اختلاط و آمادهسازی مذاب است؛ حرکت محوری آن در مرحله تزریق، مذاب را به قالب میراند.
قالب و خروج قطعه
خنککاری، راه خروج هوا، شیب خروج و پینهای پران در کنار هم روی جداشدن قطعه و کیفیت نتیجه اثر دارند.
اعداد آموزشی، مشخصات سفارش نیستند
زمان سردشدن، میزان ماده بازیافتی، عمق هواکش و زاویه خروج در ویدئو مربوط به مثالهای همان آموزشاند. مقدار مناسب برای هر ماده و قطعه باید جداگانه تعیین شود.
منبع، ترجمه و مجوز انتشار
سازنده اصلی: Bill Hammack / EngineerGuy · سال انتشار اصلی: ۲۰۱۵
ترجمه و زمانبندی زیرنویس فارسی: حامی صنعت. نسخه سایت برای پخش اینترنتی فشرده شده است. این ویدئو نمونهکار یا تجهیزات حامی صنعت نیست و بازنشر آن به معنای تأیید یا همکاری سازنده اصلی با حامی صنعت نیست.
صفحه منبع و مشخصات اثرمرجع اصلی آموزشمجوز اثر و زیرنویس فارسی: CC BY 3.0دریافت فایل ویدئودریافت زیرنویس فارسی (VTT)متن فارسی زمانبندیشده آموزش
00:00 تزریق پلاستیک رایجترین روش تولید انبوه محصولات پلاستیکی است؛ محصولاتی مانند
00:05 صندلی، اسباببازی، بدنه وسایل الکترونیکی، قاشق و چنگال یکبارمصرف و البته قطعات لگو.
00:12 این فرآیند برای حل مسئلهای در بازی بیلیارد شکل گرفت. در قرن نوزدهم،
00:18 توپهای بیلیارد از عاج فیلهای آفریقایی ساخته میشدند.
00:23 این کار جمعیت فیلها را بهشدت کاهش داد؛ پس یک سازنده تجهیزات بیلیارد، جایزهای
00:28 دههزار دلاری برای جایگزین عاج تعیین کرد. همین موضوع جان وزلی هایت را به ساخت
00:34 یکی از نخستین پلاستیکها، یعنی سلولوئید، برای توپ بیلیارد ترغیب کرد. او دستگاهی
00:39 برای قالبگیری محصولات سلولوئیدی ثبت کرد؛ دستگاهی که سرآغاز تزریق پلاستیک شد.
00:44 اصل کار ساده به نظر میرسد:
00:48 پلاستیک را ذوب کنید، داخل قالب تزریق کنید، بگذارید سرد شود و قطعه را بیرون بیاورید.
00:54 اما در عمل، تزریق پلاستیک فرآیندی پیچیده و پرجزئیات است. دستگاه تزریق
00:59 سه بخش اصلی دارد: واحد تزریق، قالب و واحد گیره. دانههای پلاستیک
01:06 از قیف وارد سیلندر واحد تزریق میشوند. داخل سیلندر، یک ماردون
01:11 دانهها را به جلو میراند. گرمکنهای نواری دور سیلندر، دانهها را گرم میکنند.
01:16 دانهها در مسیر حرکت با ماردون، بهتدریج ذوب میشوند و
01:20 وقتی به جلوی سیلندر میرسند، کاملاً مذاباند. پس از جمعشدن مقدار کافی مذاب
01:25 در جلوی ماردون، ماردون مانند پیستون سرنگ به جلو رانده میشود. ظرف چند ثانیه،
01:31 مذاب به فضای خالی شکلدهنده قطعه، یعنی حفره قالب، تزریق میشود.
01:35 در نمونه توضیحدادهشده، پلاستیک در کمتر از یک دقیقه جامد میشود؛ قالب باز و قطعه خارج میشود.
01:41 سپس قالب بسته میشود و چرخه تکرار میگردد. نقطه شروع این محصولات،
01:47 دانههای پلاستیکی با قطر چند میلیمتر است. این دانهها را میتوان با مقدار کمی
01:51 رنگدانه یا، در مثال این آموزش، تا ۱۵ درصد ماده بازیافتی مخلوط کرد و سپس
01:56 به دستگاه تزریق فرستاد. تا پیش از میانه قرن بیستم، دستگاههای تزریق
02:01 برای ذوب پلاستیک فقط از گرمکردن بیرونی سیلندر استفاده میکردند؛ سپس
02:05 پیستون، ماده مذاب را تزریق میکرد. اما چون پلاستیک رسانای گرمای خوبی نیست،
02:10 دما یکنواخت نبود: یا بخش میانی هنوز سرد و کاملاً ذوبنشده بود،
02:15 یا بخش بیرونی بیشازحد گرم میشد و تخریب میگردید. راهحل، ماردون رفتوبرگشتی بود؛
02:21 ابداعی که اغلب یکی از مهمترین عوامل دگرگونی صنعت پلاستیک
02:27 در قرن بیستم دانسته میشود. در دستگاههای پیستونی قدیمی، پلاستیک
02:32 تمام فضای استوانهای سیلندر را پر میکرد، اما همانطور که دیدیم،
02:36 دمای آن یکنواخت نبود. ماردون رفتوبرگشتی از سه راه این مسئله را حل میکند. نخست،
02:42 در دستگاههای جدید، پلاستیک فقط فضای اطراف محور ماردون را پر میکند؛ بنابراین
02:47 ناحیه مرکزی سرد حذف میشود و لایهای نازکتر با گرمایش یکنواختتر باقی میماند.
02:52 دوم، ماردون پرههای مارپیچی دارد. با چرخش ماردون،
02:57 این پرهها ماده اولیه را درون سیلندر به جلو میبرند. پرهها همچنین
03:01 پلاستیک را مخلوط میکنند. حرکت ماردون، دانههای در حال ذوب را در شیارها جابهجا میکند
03:06 تا مخلوطی یکنواخت ایجاد شود. سوم، خود حرکت ماردون هم
03:11 در سراسر ماده گرما ایجاد میکند. قطر محور در طول ماردون بیشتر میشود، در نتیجه
03:16 فاصله محور تا دیواره سیلندر کاهش مییابد. در مسیر حرکت، پرهها
03:20 هوا را خارج میکنند، دانهها را تحت برش قرار میدهند و آنها را به دیواره
03:25 سیلندر میفشارند. این برش و اصطکاک، در سراسر پلاستیک گرما تولید میکند.
03:30 طبق توضیح این ویدئو، برش ناشی از ماردون بیشتر گرمای لازم برای ذوب، حدود ۶۰ تا ۹۰ درصد،
03:35 را تأمین میکند و باقی از گرمکنها میآید. مذاب از شیارهای جلوی
03:39 ماردون عبور میکند. وقتی مقدار کافی برای پرکردن قالب
03:43 در جلوی ماردون جمع شد، ماردون مانند پیستون جلو میرود و مذاب را داخل قالب تزریق میکند.
03:48 مذاب نمیتواند به عقب برگردد، چون با حرکت ماردون به جلو، حلقه یکطرفه
03:53 به حلقه تکیهگاهی فشرده میشود و مسیر برگشت مذاب
03:57 را میبندد. در نتیجه، مذاب به داخل قالب رانده میشود. در آغاز، حفره قالب
04:03 پر از هواست. مذاب هنگام ورود، هوا را از قالب بیرون میراند؛ هوا
04:08 از شیارهای تخلیه خارج میشود. این شیارها روی سطح تماس قالب ایجاد میشوند و
04:13 بسیار کمعمقاند؛ در مثال ویدئو، حدود ۵ تا ۴۰ میکرون. پلاستیک مذاب که غلظتی
04:19 شبیه عسل گرم دارد، برای عبور از این شیارهای باریک بیشازحد گرانروست. برای سریعترشدن
04:24 انجماد پلاستیک، سیال خنککننده، معمولاً آب، از مجراهای داخل قالب
04:29 و نزدیک سطح حفره عبور میکند. پس از جامدشدن قطعه، قالب باز میشود.
04:34 هنگام بازشدن قالب، افزایش حجم بدون ورود هوا میتواند مکش زیادی
04:39 ایجاد کند. بنابراین ابتدا قالب چند میلیمتر بهآرامی باز میشود
04:44 تا هوا وارد و خلأ برطرف شود؛ سپس ادامه مسیر بازشدن سریعتر انجام میشود
04:49 تا قطعه خارج شود. این حرکت آهسته برای جلوگیری از آسیب به قالب لازم است؛
04:51 قالبهای فولادی دقیق ممکن است صدها هزار دلار ارزش داشته باشند. بیرونآوردن قطعه
04:57 همیشه آسان نیست. پلاستیک با سردشدن جمع میشود و ممکن است محکم
05:03 به نیمه نر یا مغزی قالب بچسبد. پینهای پران تعبیهشده در قالب، قطعه را از آن جدا میکنند.
05:09 سر پینها با سطح مغزی همسطح است، اما همیشه کاملاً همتراز نیست؛ گاهی
05:15 کمی بیرون میزند یا فرورفته است. به همین دلیل، با دقت در محصول میتوان
05:20 اثر دایرهای پینهای پران را دید. برای مثال، زیر این صندلی
05:25 مجموعهای از این اثرها دیده میشود. پس از خارجشدن قطعه، اپراتور
05:31 ممکن است لازم باشد اسپرو، یعنی بخش پلاستیکی مسیر اتصال واحد تزریق
05:35 به قالب، را جدا کند. اسپرو با پیچاندن یا بریدن جدا میشود. در نمونه قالب تکحفرهای
05:41 این آموزش، مانند صندلی، اسپرو به خود قطعه متصل است. قطعات کوچکتر معمولاً
05:46 در چند حفره یک قالب تولید میشوند. در این حالت، اسپرو
05:51 به شبکهای از مسیرهای توزیع، به نام راهگاهها، وصل میشود، نه مستقیماً به خود قطعه.
05:56 راهگاهها از اسپرو منشعب میشوند و از یک ورودی کوچک، معمولاً
06:01 مستطیلی، به نام گیت به هر حفره میرسند. اثر گیت را روی قاشق و چنگال پلاستیکی میبینید.
06:07 قطعات مدل هواپیما هم معمولاً در حالی عرضه میشوند که هنوز به راهگاهها متصلاند.
06:12 قالب دستکم دو بخش دارد. محل برخورد بخشهای قالب را
06:16 خط جدایش مینامند. روی این چنگال، خط جدایش در امتداد کناره دیده میشود.
06:21 وقتی نیمههای قالب بسته میشوند، انطباق و گوشهها کاملاً بینقص نیستند؛
06:26 به همین دلیل، ممکن است خط جدایش روی قطعه قالبگیریشده قابل مشاهده باشد.
06:31 نکته مهم دیگر در طراحی قالب، زاویه یا شیب خروج است. اگر دیوارههای قطعه
06:37 کاملاً قائم باشند، بیرونآوردن آن دشوار میشود، چون سطح داخلی
06:41 روی مغزی قالب کشیده میشود. شکستن خلأ هم دشوارتر است، زیرا
06:47 هوا بهآسانی وارد نمیشود. اما اگر دیوارهها اندکی شیب داشته باشند، مثلاً یک یا دو
06:53 درجه در مثال این ویدئو، خروج قطعه بسیار آسانتر میشود؛ زیرا با کمی حرکت،
06:57 دیوارهها از مغزی فاصله میگیرند و هوا میتواند وارد شود.
07:03 قطعه لگو نمونه جالبی از تزریق پلاستیک است. اثر نقطه تزریق را
07:08 در مرکز برجستگی میبینید، اما این اثرِ اسپرو یا گیتِ جداشدنی نیست. قالبهای لگو
07:14 از راهگاه گرم استفاده میکنند؛ شبکه توزیعی که گرم نگه داشته میشود تا پلاستیک درون آن
07:20 مذاب بماند، در حالی که پلاستیک داخل حفره جامد میشود. بنابراین راهگاه یا اسپرویی
07:26 برای جداکردن باقی نمیماند و قطعات آماده استفاده خارج میشوند. هزینه این سامانه
07:32 از راهگاه سرد متداول بیشتر است. روی لبههای زیر قطعه میتوان
07:37 اثر پینهای پران را دید. نکته هوشمندانه، محل درنظرگرفتن شیب خروج در طراحی لگوست.
07:42 سطح بیرونی قطعه باید گونیا بماند. اگر آن را از وسط ببریم،
07:47 میبینیم تکیهگاههای داخلی در بالا ضخیمتر از پاییناند؛ یعنی
07:51 در این نمونه، حدود یکونیم درجه شیب خروج دارند. این شیب به پینهای پران کمک میکند
07:57 قطعه را از قالب بیرون برانند. نیمه نر و نیمه حفره قالب طوری طراحی شدهاند که
08:02 خط جدایش روی لبه زیرین قطعه قرار بگیرد و پنهان بماند. به اطرافتان نگاه کنید؛
08:07 چند محصول تزریقی میبینید؟ احتمالاً دستگاهی که این ویدئو را روی آن تماشا میکنید
08:12 هم قطعات تزریقی دارد. باید بتوانید اثر پینهای پران
08:17 و خط جدایش را پیدا کنید. شاید هم چنین نشانی ببینید: نشانگر تاریخ تولید که
08:22 ماه و سال ساخت را نشان میدهد. اینها اینسرتهای قابل تعویضاند و میتوان آنها را
08:27 برای هر نوبت تولید تغییر داد؛ ابزاری مفید برای ردیابی عیبها.
08:31 برگردیم به آغاز داستان: جان وزلی هایت با توپ بیلیارد قالبگیریشدهاش
08:37 برنده جایزه دههزار دلاری نشد؛ توپهای سلولوئیدی او جهش مناسبی نداشتند، اما
08:43 در تزریق پلاستیک پیشگام شد؛ فرآیندی رو به رشد و همواره در حال تکامل
08:49 که هر سال میلیاردها محصول تولید میکند. من بیل همک هستم، از EngineerGuy.
08:54 برای آشنایی بیشتر، ویدئوی مرور کلی فرآیند تزریق را ببینید.
08:58 ویدئوی دیگر، روش ساخت قالبها را توضیح میدهد. در پیوند بعدی،
09:03 تولید سریع درپوش بطری با دستگاه تزریق را میبینید. در پایان،
09:08 ویدئویی درباره تولید و اتوماسیون قطعات لگو معرفی شده است. برای داستان کامل
09:13 توپ بیلیارد سلولوئیدی جان وزلی هایت، پادکست 99 Percent Invisible را بشنوید؛
09:18 پیوند آن در توضیحات ویدئوی اصلی آمده است.
09:21 از بینندگان پیشنمایش که نسخههای اولیه این ویدئو را نقد کردند سپاسگزاریم.
09:26 برای دیدن پیشنمایشها به engineerguy.com/preview بروید. از تماشای شما ممنونم!